Tài liệu miễn phí phục vụ học tập nghiên cứu
Tìm nhiều : Tiếng anh, Photoshop , Lập trình

Luận văn bảo hiểm: Thực trạng quản lý thu chi của BHXH Việt Nam

  • Loại tài liệu : .doc
  • Lần download: 0 lần
  • Chi phí: Miễn phí, download free

Luận văn bảo hiểm: Thực trạng quản lý thu chi của BHXH Việt Nam

Loại tài liệu : .doc Lần download: 0 lần Chi phí: Miễn phí, download free

ThuVienMienPhi.com mang đến mội người thư viện Luận văn bảo hiểm: Thực trạng quản lý thu chi của BHXH Việt Nam : Sau khi Cách mạng tháng Tám 5 1945 thành công, Nhà nước ta đ• sớm quan tâm đến chính sách BHXH, việc thực hiện chính sách BHXH được triển khai khá sớm, thêm nữa Những văn bản pháp luật về BHXH được lần lượt ban hành như: Sắc lệnh số 54/SL ngày 3/11/1945 của Chủ tịch chính phủ tạm quy định các căn cứ, điều kiện để công chức nhà nước được hưởng chế độ hưu trí; Sắc lệnh số 105/SL ngày 14/06/1946 của Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ấn định việc cấp hưu bổng cho công chức Nhà nước; Sắc lệnh số 76/SL ngày 20/05/1950 của Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hoà trong ấy có quy định cụ thể về c

Sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Nhà nước ta đ• sớm quan tâm tới chính sách BHXH, việc thực hiện chính sách BHXH được triển khai khá sớm. Những văn bản pháp luật về BHXH được lần lượt ban hành như: Sắc lệnh số 54/SL ngày 3/11/1945 của Chủ tịch chính phủ lâm thời quy định những căn cứ, điều kiện để công chức nhà nước được hưởng chế độ hưu trí; Sắc lệnh số 105/SL ngày 14/06/1946 của Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ấn định việc cấp hưu bổng cho công chức Nhà nước; Sắc lệnh số 76/SL ngày 20/05/1950 của Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hoà trong đó có quy định cụ thể về chế độ thai sản, chăm sóc y tế, tai nạn lao động, trợ cấp hưu trí và tử tuất đối với công chức Nhà nước; Sắc lệnh số 29/SL ngày 13/03/1947 và Sắc lệnh 77/SL ngày 22/05/1950 quy định các chế độ trợ cấp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất đối với công nhân. Đối tượng BHXH lúc này chỉ bao gồm hai đối tượng là công nhân và viên chức Nhà nước, chính sách BHXH bao gồm các chế độ: thai sản, ốm đau, tai nạn lao động, hưu trí và tử tuất.

Tải tài liệu Luận văn bảo hiểm: Thực trạng quản lý thu chi của BHXH Việt Nam miễn phí ,tại Thư viện tài liệu miễn phí www.thuvienmienphi.com bạn có thể tải nhiều tài liệu, thư viện hoàn toàn miễn phí,bạn có thể chia sẽ tài liệu Luận văn bảo hiểm: Thực trạng quản lý thu chi của BHXH Việt Nam của bạn cho mọi người cùng nghiên cứu học tập tại đây .DOC: là dạng tài liệu đọc bằng thư viện Microsoft Office,PDF là dạng file đọc bằng phần mềm Adobe - Adobe Reader Một số tài liệu tải về mất font không xem được thì do máy tính bạn không hỗ trợ font củ, bạn tải font các font vntime củ về cài sẽ xem được.

Quản lý thu chi tại BHXH Việt Namwww.khotrithuc.com

PhÇn hai

Thùc tr¹ng qu¶n lý thu - chi cña BHXH ViÖt Nam

 

I. Mét vµi nÐt vÒ chÝnh s¸ch BHXH ë ViÖt Nam qua c¸c giai ®o¹n

1. Giai ®o¹n tõ sau C¸ch m¹ng th¸ng T¸m ®Õn n¨m 1995

Sau khi C¸ch m¹ng th¸ng T¸m n¨m 1945 thµnh c«ng, Nhµ n­íc ta ®· sím quan t©m tíi chÝnh s¸ch BHXH, viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch BHXH ®­îc triÓn khai kh¸ sím. Nh÷ng v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ BHXH ®­îc lÇn l­ît ban hµnh nh­: S¾c lÖnh sè 54/SL ngµy 3/11/1945 cña Chñ tÞch chÝnh phñ l©m thêi quy ®Þnh nh÷ng c¨n cø, ®iÒu kiÖn ®Ó c«ng chøc nhµ n­íc ®­îc h­ëng chÕ ®é h­u trÝ; S¾c lÖnh sè 105/SL ngµy 14/06/1946 cña Chñ tÞch n­íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ Ên ®Þnh viÖc cÊp h­u bæng cho c«ng chøc Nhµ n­íc; S¾c lÖnh sè 76/SL ngµy 20/05/1950 cña Chñ tÞch n­íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ trong ®ã cã quy ®Þnh cô thÓ vÒ chÕ ®é thai s¶n, ch¨m sãc y tÕ, tai n¹n lao ®éng, trî cÊp h­u trÝ vµ tö tuÊt ®èi víi c«ng chøc Nhµ n­íc; S¾c lÖnh sè 29/SL ngµy 13/03/1947 vµ S¾c lÖnh 77/SL ngµy 22/05/1950 quy ®Þnh c¸c chÕ ®é trî cÊp èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng, h­u trÝ, tö tuÊt ®èi víi c«ng nh©n. §èi t­îng BHXH lóc nµy chØ bao gåm hai ®èi t­îng lµ c«ng nh©n vµ viªn chøc Nhµ n­íc, chÝnh s¸ch BHXH bao gåm c¸c chÕ ®é: thai s¶n, èm ®au, tai n¹n lao ®éng, h­u trÝ vµ tö tuÊt.

Sau khi hoµ b×nh ®­îc lËp l¹i ë miÒn B¾c, thi hµnh HiÕn ph¸pn¨m 1959, Héi ®ång ChÝnh phñ ban hµnh §iÒu lÖ t¹m thêi vÒ c¸c chÕ ®é BHXH ®èi víi c«ng nh©n, viªn chøc Nhµ n­íc (kÌm theo NghÞ ®Þnh 218/CP ngµy 27/12/1961). Theo §iÒu lÖ t¹m thêi, quü BHXH ®­îc chÝh thøuc thµnh lËp vµ thuéc vµo Ng©n s¸ch Nhµ n­íc. C¸c c¬ quan, doanh nghiÖp Nhµ n­íc ph¶i nép mét tØ lÖ phÇn tr¨m nhÊt ®Þnh so víi tæng quÜ l­¬ng, c«ng nh©n viªn chøc Nhµ n­íc kh«ng ph¶i ®ãng gãp cho quü BHXH. C¸c chÕ ®é BHXH ®­îc thùc hiÖn gåm: èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, mÊt søc lao ®éng, h­u trÝ vµ tö tuÊt.

Trong thêi kú tõ n¨m 1950 tíi n¨m 1995, cã thÓ chia ra lµm ba giai ®o¹n sau:

- Thêi kú 1950 tíi n¨m 1962: t×nh h×nh kinh tÕ, tµi chÝnh giai ®o¹n nµy khã kh¨n nªn quü BHXH ch­a ®­îc thµnh lËp; vÒ chÕ ®é BHXH chØ míi ®­îc thùc hiÖn hai chÕ ®é lµ: h­u trÝ vµ nghØ mÊt søc. Møc h­ëng cßn mang tÝnh b×nh qu©n víi tinh thÇn chñ yÕu lµ "®ång cam, céng khæ", ch­a mang tÝnh chÊt l©u dµi. C¸c kho¶n chi vÒ h­u trÝ vµ mÊt søc lao ®éng cßn lÉn lén víi tiÒn l­¬ng nªn cßn rÊt khã kh¨n trong c«ng t¸c h¹ch to¸n. Toµn bé chi phÝ cho ho¹t ®éng BHXH ®­îc lÊy tõ nguån chi Ng©n s¸ch Nhµ n­íc, c«ng nh©n viªn chøc khi ®­îc h­ëng trî cÊp BHXH chØ ®­îc h­ëng trî cÊp mét lÇn, víi møc h­ëng b»ng 1 n¨m c«ng t¸c ®­îc mét th¸ng l­¬ng, tèi ®a kh«ng qu¸ 6 th¸ng l­¬ng (theo ®iÒu 35 S¾c lÖnh 77/SL quy ®Þnh).

- Thêi kú tõ n¨m 1962 cho tíi quý II n¨m 1964: giai ®o¹n nµy ®­îc ®¸nh dÊu b»ng viÖc ban hµnh §iÒu lÖ t¹m thêi g¾n liÒn víi viÖc qu¶n lý sù nghiÖp BHXH cña Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam (hiÖn nay lµ Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam), theo quy ®Þnh th× Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam chÞu tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn sù nghiÖp BHXH, qu¶n lý viÖc thùc hiÖn 6 chÕ ®é theo §iÒu lÖ t¹m thêi (bao gåm c¸c chÕ ®é: èm ®au, h­u trÝ, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, tö tuÊt vµ mÊt søc lao ®éng). Còng theo §iÒu lÖ t¹m thêi nµy, quü BHXH ®· ®­îc chÝnh thøc thµnh lËp vµ thuéc vµo Ng©n s¸ch Nhµ n­íc, nh÷ng ng­êi lao ®éng tham gia BHXH kh«ng ph¶i ®ãng gãp vµo quü BHXH, nh÷ng ®¬n vÞ sö dông lao ®éng chØ ph¶i nép mét tû lÖ nhÊt ®Þnh so víi tæng quü l­¬ng th¸ng dïng ®Ó chi tr¶ cho nh÷ng ng­êi lao ®éng trong ®¬n vÞ.

- Thêi kú tõ quý II n¨m 1964 tíi n¨m 1995: giai ®o¹n nµy ®­îc ®¸nh dÊu b»ng viÖc ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh 31/CP ngµy 20/3/1963 giao tr¸ch nhiÖm qu¶n lý sù nghiÖp BHXH cho 2 tæ chøc lµ: Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam tæ chøc vµ thùc hiÖn 3 chÕ ®é ng¾n h¹n lµ: èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp; Bé Néi vô (nay lµ bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi) qu¶n lý vµ thùc hiÖn 3 chÕ ®é dµi h¹n cßn l¹i. Ngµy 10/07/1965, Héi ®ång ChÝnh phñ ra QuyÕt ®Þnh sè 62/CP giao tr¸ch nhiÖm qu¶n lý mét phÇn quü BHXH cho Bé Néi vô.

ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh 43/SL ngµy 22/06/1993, quy ®Þnh t¹m thêi vÒ c¸c chÕ ®é BHXH, ®©y lµ mét b­íc ®Öm ®Ó tr­íc hÕt nh»m xo¸ bá t­ duy bao cÊp trong ho¹t ®éng cña BHXH. NghÞ ®Þnh nµy ®· quy ®Þnh râ ®èi t­îng tham gia, ®èi t­îng ®­îc h­ëng, c¸c chÕ ®é, nguån h×nh thµnh quü BHXH; NghÞ ®Þnh nµy ra ®êi phï hîp víi nguyÖn väng cña ng­êi lao ®éng ë c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ phï hîp víi c«ng cuéc ®æi míi kinh tÕ ë n­íc ta. Tuy nhiªn, do t×nh h×nh kinh tÕ cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, sè l­îng ®èi t­îng ®­îc h­ëng chÝnh s¸ch BHXH l¹i ®«ng, v× vËy chÝnh s¸ch BHXH nµy cßn nhiÒu h¹n chÕ, thÓ hiÖn ë mét sè ®iÓm sau ®©y:

+ C¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch BHXH ®­îc qu¶n lý vÉn ph©n t¸n cho hai hÖ thèng thùc hiÖn. HÖ thèng thø nhÊt qu¶n lý c¸c chÕ ®é ng¾n h¹n do Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam qu¶n lý víi ba chÕ ®é (èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp); hÖ thèng thø hai qu¶n lý c¸c chÕ ®é dµi h¹n do ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi qu¶n lý víi ba chÕ ®é (h­u trÝ, tö tuÊt, mÊt søc lao ®éng).

+ Nhµ n­íc hç trî lín tõ Ng©n s¸ch do thu kh«ng ®ñ chi, c¬ chÕ qu¶n lý ch­a tËp trung thèng nhÊt, ®· ph¸t sinh mét sè kÏ hë trong c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh, qu¶n lý ®èi t­îng tham gia BHXH nh­: c¸c ®èi t­îng tham gia BHXH th­êng ®ãng kh«ng ®ñ, t×nh tr¹ng khai man vÒ tuæi vµ thêi gian c«ng t¸c, t×nh tr¹ng tÝnh to¸n quy ®æi thêi gian c«ng t¸c kh«ng hîp lý, qu¶n lý c¸c chÕ ®é thai s¶n, èm ®au, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÌ nghiÖp cßn láng lÎo vµ theo c¬ chÕ kho¸n nªn g©y ra sù l·ng phÝ cho Ng©n s¸ch Nhµ n­íc, thÊt tho¸t tµi s¶n cña Nhµ n­íc.

+ §èi t­îng tham gia BHXH cßn bÞ bã hÑp (míi chØ thùc hiÖn ë thµnh phÇn lµ c«ng nh©n, viªn chøc Nhµ n­íc), ch­a ®­îc më réng ra cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c.

+ Mèi quan hÖ gi÷a ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng vµ c¸c c¬ quan tiÕn hµnh BHXH bÞ t¸ch rêi, thiÕu thèng nhÊt, thiÕu sù chÆt chÏ vµ phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan, ban ngµnh.

+ C¸c chÝnh s¸ch BHXH mang nÆng tÝnh bao cÊp, ch­a thÓ hiÖn ®­îc b¶n chÊt cña ho¹t ®éng BHXH, do ®ã viÖc thùc hiÖn BHXH gÇn nh­ lµ mét ®Æc ©n cña Nhµ n­íc ®èi víi ng­êi lao ®éng cña m×nh, c¬ chÕ t¹o nguån quü riªng ch­a cã, viÖc thùc hiÖn c¸c chÕ ®é BHXH thùc sù lµ g¸nh nÆng ®èi víi Ng©n s¸ch Nhµ n­íc.

2. Giai ®o¹n tõ n¨m 1995 cho ®Õn nay

2.1. VÒ chÝnh s¸ch BHXH

Tr­íc sù ®æi míi kinh tÕ - x· héi m¹nh mÏ vÒ nhiÒu mÆt, mét th­c tÕ kh¸ch quan ®­îc ®Æt ra lµ c«ng t¸c BHXH còng cÇng cÇn cã ®­îc sù ®æi míi, ®iÒu chØnh cho phï hîp víi nh÷ng yªu cÇu cña giai ®o¹n míi.

Do ®ã, trong thêi gian tõ n¨m 1995 trë l¹i ®©y, Nhµ n­íc ®· ban hµnh c¸c v¨n b¶n vÒ BHXH, bao gåm:

- NghÞ ®Þnh sè 12/CP ngµy 26/01/1995 cña ChÝnh phñ ban hµnh §iÒu lÖ BHXH ¸p dông ®èi víi c«ng nh©n, viªn chøc Nhµ n­íc vµ mäi ng­êi lao ®éng theo lo¹i h×nh BHXH b¾t buéc ®Ó thùc hiÖn thèng nhÊt trong c¶ n­íc. C¸c chÕ ®é BHXH ®­îc qui ®Þnh trong NghÞ ®Þnh 12/CP bao gåm: chÕ ®é trî cÊp èm ®au, thai s¶n, h­u trÝ, tö tuÊt, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp; nh­ vËy, so víi chÝnh s¸ch BHXH cò, §iÒu lÖ BHXH míi nµy chØ cßn thùc hiÖn n¨m chÕ ®é thay v× s¸u chÕ ®é, viÖc bá chÕ ®é trî cÊp mÊt søc lao ®éng ®­îc c¶ ng­êi sö dông lao ®éng vµ ng­êi lao ®éng ®Òu ®ång t×nh ñng hé.

Theo quy ®Þnh cña §iÒu lÖ BHXH míi th× nh÷ng ®èi t­îng sau ®©y ph¶i tham gia BHXH b¾t buéc lµ:

+ Ng­êi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc.

+ Ng­êi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh cã sö dông tõ 10 lao ®éng trë lªn.

+ Ng­êi lao ®éng ViÖt Nam lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghiÖp, trong c¸c tæ chøc, c¬ quan n­íc ngoµi hoÆc tæ chøc quèc tÕ t¹i ViÖt Nam, trõ tr­êng hîp §iÒu ­íc quèc tÕ mµ n­íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam tham gia ký kÕt cã quy ®Þnh kh¸c.

+ Ng­êi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c tæ chøc kinh doanh dÞch vô thuéc c¬ quan hµnh chÝnh, sù nghiÖp, c¬ quan §¶ng, ®oµn thÓ.

+ Ng­êi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc dÞch vô thuéc lùc l­îng vò trang.

+ Ng­êi gi÷ chøc vô d©n cö, bÇu cö lµm viÖc trong c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc, §¶ng, ®oµn thÓ tõ Trung ­¬ng ®Õn cÊp huyÖn.

+ C«ng chøc, viªn chøc Nhµ n­íc lµm viÖc trong c¸c c¬ quan hµnh chÝnh sù nghiÖp; ng­êi lµm viÖc trong c¸c c¬ quan §¶ng, ®oµn thÓ tõ Trung ­¬ng ®Õn cÊp huyÖn.

C¸c ®èi t­îng ®i häc, thùc tËp, c«ng t¸c ®iÒu d­ìng trong vµ ngoµi n­íc mµ vÉn h­ëng tiÒn l­¬ng hoÆc tiÒn c«ng th× còng thuéc ®èi t­îng thùc hiÖn BHXH b¾t buéc.

- NghÞ ®Þnh 19/CP ngµy 16/02/1995 cña ChÝnh phñ vÒ viÖc thµnh lËp c¬ quan BHXH ViÖt Nam. Tõ ngµy 1/10/1995, hÖ thèng BHXH ViÖt Nam b­íc vµo ho¹t ®éng trªn ph¹m vi toµn quèc, sù ra ®êi vµ h×nh thµnh cña BHXH ViÖt Nam lµ mét b­íc ngoÆt lín, quan träng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña BHXH ViÖt Nam trong giai ®o¹n míi.

- NghÞ ®Þnh sè 45/CP ngµy 15/07/1995 cña ChÝnh phñ ban hµnh §iÒu lÖ BHXH ®èi víi sü quan, qu©n nh©n chuyªn nghiÖp, h¹ sü quan, binh sü qu©n ®éi nh©n d©n vµ c«ng an nh©n d©n. C¸c chÕ ®é trong §iÒu lÖ BHXH ¸p dông cho lùc l­îng vò trang nµy gåm cã: chÕ ®é trî cÊp èm ®au, chÕ ®é thai s¶n, chÕ ®é tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, chÕ ®é h­u trÝ vµ chÕ ®é tö tuÊt.

- NghÞ ®Þnh sè 09/1998/N§-CP ngµy 23/01/1998 cña ChÝnh phñ ban hµnh söa ®æi, bæ sung NghÞ ®Þnh 50/CP ngµy 26/07/1995 cña ChÝnh phñ vÒ chÕ ®é sinh ho¹t phÝ ®èi víi c¸n bé x·, ph­êng, thÞ trÊn.

- NghÞ ®Þnh sè 73/1998/N§-CP ngµy 19/08/1999 cña ChÝnh phñ vÒ chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch x· héi ho¸ ®èi víi c¸c ho¹t ®éng trong lÜnh vùc gi¸o dôc, y tÕ, v¨n ho¸, thÓ thao. Quy ®Þnh ng­êi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c c¬ së ngoµi c«ng lËp trong c¸c c¸c lÜnh vùc kÓ trªn ®­îc tham gia vµ h­ëng mäi quyÒn lîi nh­ ng­êi lao ®éng trong c¸c ®¬n vÞ c«ng lËp.

- NghÞ ®Þnh 52/1999/N§-CP cña ChÝnh phñ quy ®Þnh ng­êi lao ®éng vµ chuyªn gia ViÖt Nam ®i lµm viÖc cã thêi h¹n ë n­íc ngoµi ph¶i tham gia BHXH b¾t buéc vµ ®­îc h­ëng c¸c chÕ ®é h­u trÝ vµ tö tuÊt.

- QuyÕt ®Þnh sè 37/2001/Q§-TTg cña Thñ t­íng ChÝnh phñ vÒ viÖc nghØ d­ìng søc, phôc håi søc khoÎ cho ng­êi lao ®éng tham gia BHXH; quy ®Þnh thùc hiÖn chÕ ®é nghØ d­ìng søc, phôc håi søc khoÎ ®èi víi ng­êi lao ®éng tham gia BHXH cã tõ ®ñ 3 n¨m trë lªn t¹i c¬ quan, ®¬n vÞ mµ bÞ suy gi¶m søc khoÎ; sau khi ®iÒu trÞ do èm ®au, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp mµ ch­a phôc håi søc khoÎ hoÆc lao ®éng n÷ yÕu søc khoÎ sau khi nghØ thai s¶n.

Trong giai ®o¹n nµy, sù thay ®æi quan träng nhÊt trong qu¶n lý BHXH lµ viÖc quü BHXH ®­îc qu¶n lý tËp trung thèng nhÊt víi mét ngµnh qu¶n lý vµ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch vÒ BHXH cña Nhµ n­íc. ViÖc tËp trung qu¶n lý t¹o ra sù thèng nhÊt trong c¸c ho¹t ®éng BHXH, viÖc chØ ®¹o, phèi hîp, kÕt hîp c¸c ho¹t ®éng BHXH ®­îc chÝnh x¸c nhÞp nhµng, tr¸nh ®­îc sù ph©n t¸n trong ho¹t ®éng BHXH nh­ ë giai ®o¹n tr­íc n¨m 1995.

2.2. VÒ viÖc tæ chøc thùc hiÖn

§Ó triÓn khai viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch vµ chÕ ®é BHXH, ChÝnh phñ ®· ban hµnh NghÞ ®Þnh sè 19/CP ngµy 16/02/1995 vÒ viÖc thµnh lËp BHXH; ngµy 26/09/1995, ChÝnh phñ ban hµnh QuyÕt ®Þnh 606/TTg ban hµnh quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña BHXH ViÖt Nam, theo ®ã "BHXH ViÖt Nam ®­îc thµnh lËp trªn c¬ së thèng nhÊt c¸c tæ chøc c¸c tæ chøc BHXH hiÖn nay ë Trung ­¬ng vµ ®Þa ph­¬ng do hÖ thèng Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi vµ Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam ®ang qu¶n lý gióp Thñ t­íng ChÝnh phñ chØ ®¹o, qu¶n lý quü BHXH vµ thùc hiÖn c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch BHXH theo ph¸p luËt cña Nhµ n­íc".

BHXH ViÖt Nam ®­îc ®Æt d­íi sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña Thñ t­íng ChÝnh phñ, chÞu sù qu¶n lý Nhµ n­íc cña Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi, c¸c c¬ quan Nhµ n­íc vÒ c¸c lÜnh vùc cã liªn quan vµ sù gi¸m s¸t cña c¸c tæ chøc c«ng ®oµn; còng theo ®ã, tæ chøc bé m¸y cña BHX ViÖt Nam ®­îc tæ chøc nh­ sau:

- Héi ®ång Qu¶n lý BHXH ViÖt Nam lµ c¬ quan qu¶n lý cao nhÊt cña BHXH ViÖt Nam.

- BHXH ViÖt Nam ®­îc tæ chøc thµnh hÖ thèng tõ Trung ­¬ng tíi ®Þa ph­¬ng, gåm cã:

+ CÊp Trung ­¬ng: BHXH ViÖt Nam

+ CÊp tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung ­¬ng lµ BHXH tØnh, thµnh phè trùc thuéc BHXH ViÖt Nam.

+ CÊp quËn, huyÖn, thÞ x·, thµnh phè trùc thuéc tØnh lµ BHXH quËn, huyÖn trùc thuéc BHXH tØnh.

II. Thùc tr¹ng qu¶n lý ho¹t ®éng thu - chi BHXH ë ViÖt Nam giai ®o¹n tr­íc n¨m 1995

1. Thùc tr¹ng qu¶n lý thu - chi BHXH

1.1. Thu BHXH

Theo NghÞ ®Þnh 218/CP ngµy 27/12/1961 quy ®Þnh Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam (nay lµ Tæng liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam) qu¶n lý toµn bé sù nghiÖp BHXH cña c¸n bé, c«ng nh©n, viªn chøc Nhµ n­íc. Theo quy ®Þnh, Tæng c«ng ®oµn ViÖt Nam thùc hiÖn thu 4,7% so víi tæng quü tiÒn l­¬ng ®Ó h×nh thµnh quü BHXH. ChÝnh v× vËy, Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam ra QuyÕt ®Þnh 364 ngµy 2/4/1962 x©y dùng nguyªn t¾c qu¶n lý vµ ph©n cÊp viÖc thu chi BHXH. C«ng t¸c qu¶n lý thu BHXH ®­îc quy ®Þnh cô thÓ cho tõng cÊp theo nguyªn t¸c cÊp trªn duyÖt dù to¸n cña cÊp d­íi theo hµng quý, hµng n¨m. ViÖc thu nép BHXH tõ c¸c cÊp c«ng ®oµn c¬ së lªn c¸c ®¬n vÞ c«ng ®oµn cÊp trªn ®­îc tÝnh theo ph­¬ng ph¸p thu chªnh lÖch gi÷a sè ph¶i nép vµ sè t¹m øng chi cho c¸c chÕ ®é BHXH. Do ph­¬ng thøc thu nh­ vËy ®· ®¸p øng ®­îc mét sè yªu cÇu vÒ qu¶n lý, phï hîp víi thùc tÕ tæ chøc c¸n bé vµ tr×nh ®é, n¨ng lùc qu¶n lý cña c¸n bé.

Sau ®ã, Héi ®ång ChÝnh phñ ban hµnh tiÕp NghÞ ®Þnh 31/CP ngµy 20/03/1963 ®iÒu chØnh l¹i tr¸ch nhiÖm qu¶n lý quü BHXH vµ c¸c chÕ ®é. Theo ®ã, Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc vµ chØ ®¹o thùc hiÖn c¸c chÕ ®é BHXH ng¾n h¹n, bao gåm: chÕ ®é èm ®au thai s¶n, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp vµ qu¶n lý sù nghiÖp BHXH. Do ®ã, Tæng C«ng ®oµn chØ thu BHXH ë ba chÕ ®é nh­ trªn. Còng theo NghÞ ®Þnh 31/CP, ChÝnh phñ giao cho Bé Néi vô (nay lµ Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi) qu¶n lý ba chÕ ®é dµi h¹n: chÕ ®é h­u trÝ, tö tuÊt vµ mÊt søc lao ®éng.

§Ó thùc hiÖn viÖc ph©n ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c«ng t¸c BHXH gi÷a hai c¬ quan trªn, Héi ®ång ChÝnh phñ cã QuyÕt ®Þnh 62/CP ngµy 10/07/1964 vÒ viÖc trÝch phÇn quü BHXH giao cho Bé Néi vô (nay lµ Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi) qu¶n lý. Theo ®ã, Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam chØ thùc hiÖn thu 3,7% so víi tæng quü tiÒn l­¬ng cña c«ng nh©n, viªn chøc. KÓ tõ ngµy 01/01/1986, møc thu ®­îc n©ng lªn lµ 5% so víi tæng quü tiÒn l­¬ng cña c¸n bé, c«ng nh©n, viªn chøc Nhµ n­íc ®­îc quy ®Þnh t¹i QuyÕt ®Þnh 131/H§BT ngµy 30/10/1986 cña Héi ®ång Bé tr­ëng, Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam chØ thùc hiÖn thu theo tû lÖ nµy ®Õn khi giao tr¸ch nhiÖm qu¶n lý thu - chi cho hÖ thèng BHxH ViÖt Nam míi thµnh lËp (1/7/1995) thùc hiÖn.

Møc thu BHXH thêi kú nµy cã nhiÒu thay ®æi nh­: ë NghÞ ®Þnh218/CP cßn cã hiÖu lùc th× møc thu lµ 1%, sau ®ã ®­îcn©ng lªn 10% khi thùc hiÖn QuyÕt ®Þnh 40/H§BT ngµy 16/03/1988 cña Héi ®ång Bé tr­ëng, møc thu l¹i ®­îc n©ng tiÕp lªn 15% ë thêi kú thi hµnh NghÞ ®Þnh 43/CP ngµy 22/06/1995. C«ng t¸c thu BHXH chñ yÕu thuéc tr¸ch nhiÖm cña ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi, tuy nhiªn do mét sè nguyªn nh©n kh¸c nhah (vÒ bé m¸y, c¸n bé, c¸ch thøc chØ ®¹o…) nªn mét m×nh ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi kh«ng thÓ hoµn thµnh ®­îc c«ng t¸c thu BHXH, do dã mµ ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi ph¶i ký kÕt hîp ®ång thu BHXH th«ng qua c¸c c¬ quan Tµi chÝnh, ThuÕ, Kho b¹c. Khi c¸c c¬ quan nµy hoµn thµnh xong tr¸ch nhiÖm thu BHXH theo hîp ®ång ®· ký kÕt víi ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi th× b¶n th©n hä còng ®­îc nhËn mét kho¶ng lÖ phÝ thu tõ 0,25 ®Õn 0,5% tÝnh trªn tæng sè tiÒn thùc thu BHXH. Víi ph­¬ng thøc thu nh­ trªn, c¬ quan qu¶n lý thu BHXH kh«ng n¾m ch¾c ®­îc ®èi t­îng, dÉn tíi viÖc thu BHXH ®¹t hiÖu qu¶ thÊp, nguyªn t¾c thu ®óng, thu ®ñ kh«ng cßn ®­îc tu©n thñ nghiªm tóc.

ChÝnh v× vËy, trong tê tr×nh lªn Thñ t­íng ChÝnh phñ sè 01/L§TBXH-BHXH ngµy 29/01/1993 vÒ viÖc c¶i c¸ch chÕ ®é, chÝnh s¸ch BHXH cña bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi ®· cã ®o¹n nhËn xÐt vÒ c«ng t¸c thu BHXH nh­ sau: "Theo quy ®Þnh hµng th¸ng, c¸c c¬ quan, c¸c ®¬n vÞ ®ãng 15% tæng quü tiÒn l­¬ng ®Ó thùc hiÖn BHXH, trong ®ã phµn Nhµ n­íc thu theo kÕ ho¹ch lµ 8%, nh­ng trªn thùc tÕ chØ thu ®­îc 20% cña 8% ®Ó chi cho c¸c chÕ ®é h­u trÝ, mÊt søc lao ®éng vµ tiÒn tö tuÊt; cßn l¹i 2% ®Ó l¹i c¬ së trî cÊp khã kh¨n; Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam thu 5% ®Ó chi cho ba chÕ ®é èm ®au, thai s¶n, nªn møc thu ®­îc qu¸ thÊp, Ng©n s¸ch Nhµ n­íc cÊp bï n¨m sau cao h¬n n¨m tr­íc".

Trong thêi kú nµy, viÖc thu BHXH h×nh thµnh quü BHXH kh«ng ®óng víi nh÷ng néi dung, b¶n chÊt cña nã, NghÞ ®Þnh 218/CP quy ®Þnh "Quü BHXH cña Nhµ n­íc lµ quü ®éc lËp thuéc Ng©n s¸ch Nhµ n­íc" (®iÒu 66), nh­ vËy nguån thu BHXH còng chØ lµ mét trong nh÷ng nguån thu cña Ng©n s¸ch Nhµ n­íc mµ ch­a ®­îc ph¶n ¸nh ®óng néi dung thu cña nã. Ngay t¹i NghÞ ®Þnh 43/CP ngµy 22/06/1993 còng cã quy ®Þnh "Quü BHXH ®­îc qu¶n lý thèng nhÊt theo chÕ ®é tµi chÝnh cña Nhµ n­íc, h¹ch to¸n ®éc lËp vµ ®­îc Nhµ n­íc b¶o hé", tuy nhiªn do hÖ thèng tæ chøc bé m¸y qu¶n lý kh«ng theo ngµnh däc (c¸c phßng Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi thuéc Uû ban nh©n d©n c¸c huyÖn; c¸c Së lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi thuéc Uû ban Nh©n d©n tØnh, thµnh phè), ph­¬ng thøc thùc hiÖn thu BHXH kh«ng thèng nhÊt, thiÕu sù ®ång bé, ch­a phï hîp víi nh÷ng yªu cÇu thùc tÕ ®Æt ra, do ®ã mµ viÖc thu BHXH thêi kú nµy còng ch­a thùc sù ph¶n ¸nh ®óng ®­îc b¶n chÊt cña viÖc thu BHXH.

1.2. Chi BHXH

Theo NghÞ ®Þnh 218/CP ngµy 21/12/1961, ChÝnh phñ giao cho Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam qu¶n lý quü còng nh­ sù nghiÖp BHXH, Tæng c«ng ®oµn ViÖt Nam vµ Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt Nam chÞu tr¸ch nhiÖm lËp kÕ ho¹ch thu chi BHXH vµ thùc hiÖn viÖc chi tr¶ trî cÊp BHXH theo c¸c quy ®Þnh cña Nhµ n­íc. Theo §iÒu lÖ BHXH lóc ®ã th× quü BHXH bao gåm nh÷ng kho¶n chi sau ®©y:

- Chi tr¶ 6 chÕ ®é trî cÊp BHXH bao åm: chÕ ®é èm ®au, chÕ ®é tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, chÕ ®é thai s¶n, chÕ ®é h­u trÝ, chÕ ®é tö tuÊt vµ chÕ ®é nghØ mÊt søc lao ®éng.

- Chi cho ho¹t ®éng qu¶n lý vµ c¸c ho¹t ®éng sù nghiÖp, bao gåm: chi tr¶ l­¬ng vµ c¸c kho¶n phóc lîi cho c¸n bé, c«ng nh©n viªn chøc trong ngµnh; chi phÝ qu¶n lý; chi phÝ söa ch÷a nhá; chi phÝ ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n; chi phÝ nu«i d­ìng cho nh÷ng ng­êi h­ëng trî cÊp h­u trÝ vµo c¸c nhµ d­ìng l·o; chi phÝ kh¸c (nh­ chi phÝ cho c¸n bé c«ng nh©n viªn nghØ ng¬i, nghØ m¸t…).

Ngµy 20/03/1963, ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh 31/CP ®iÒu chØnh l¹i tr¸ch nhiÖm qu¶n lý quü BHXH vµ chi tr¶ cho c¸c chÕ ®é BHXH. Theo ®ã, quü BHXH vµ sù nghiÖp BHXH tõ n¨m 1963 tíi n¨m 1995 do hai ngµnh qu¶n lý, quü BHXH lµ mét bé phËn n»m trong Ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Chi cho c¸c chÕ ®é BHXH vÉn theo c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, nÕu thiÕu bao nhiªu th× ®­îc Ng©n s¸ch Nhµ n­íc bï ®¾p bÊy nhiªu. Ng­êi lao ®éng chØ cÇn ®­îc vµo biªn chÕ Nhµ n­íc lµ cã quyÒn ®­îc h­ëng BHXH. Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi ®­îc quyÒn thu 1% tæng quü l­¬ng tiÒn ®ãng gãp BHXH chi tr¶ cho c¸c chÕ ®é dµi h¹n (tö tuÊt, h­u trÝ vµ mÊt søc lao ®éng), Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam ®­îc thu 3,7% tæng quü tiÒn l­¬ng chi cho chÕ ®é ng¾n h¹n (thai s¶n, èm dau, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp).

Do sù t¸ch biÖt vÒ qu¶n lý sù nghiÖp BHXH cho hai tæ chøc nªn viÖc chi BHXH, viÖc thùc hiÖn c«ng t¸c BHXH ph©n t¸n kh«ng tËp trung, viÖc qu¶n lý ho¹t ®éng thu chi còng gÆp nh÷ng khã kh¨n nhÊt ®Þnh.

2. Thùc tr¹ng c©n ®èi thu - chi BHXH

Trong nh÷ng n¨m ®Çu ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi tiÕp nhËn qu¶n lý ho¹t ®éng BHXH ë nh÷ng chÕ ®é dµi h¹n, tû lÖ thu BHXH so víi chi BHXH ®¹t møc t­¬ng ®èi, do ®ã Ng©n s¸ch Nhµ n­íc chØ ph¶i hç trî mét phÇn nhá. Tuy nhiªn, tõ nh÷ng n¨m 70 trë ®i th× t×nh h×nh c©n ®èi thu chi quü BHXH cµng trë nªn thiÕu hôt trÇm träng, Ng©n s¸ch Nhµ n­íc kh«ng ph¶i lµ trî cÊp khi quü BHXH gÆp khã kh¨n n÷a mµ gÇn nh­ g¸nh toµn bé; tõ nh÷ng n¨m 70 trë ®i, tû lÖ thu so víi chi ®· trë nªn rÊt nhá, Ng©n s¸ch Nhµ n­íc hç trî th­êng xuyªn trªn 80% so víi chi. Sang nh÷ng n¨m 80, t×nh h×nh c©n ®èi thu chi quü BHXH cµng trë nªn trÇm träng, gÇn nh­ Ng©n s¸ch Nhµ n­íc ®· g¸nh toµn bé g¸nh nÆng vÒ BHXH, cã lóc ®Ønh ®iÓm ®· lªn tíi 97,66% so víi chi BHXH.

Do ®ã, ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng béi chi quü BHXH nªn Héi ®ång Bé tr­ëng (nay lµ ChÝnh phñ) ®· ban hµnh NghÞ ®Þnh 236/CP ngµy 18/9/1985 n©ng møc thu tõ 4,7% lªn 13%, trong ®ã 8% chi tr¶ cho ba chÕ ®é dµi h¹n co ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi qu¶n lý, cßn l¹i do Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam qu¶n lý ®Ó chi tr¶ cho ba chÕ ®é ng¾n h¹n. MÆc dï ®· n©ng møc thu nh­ng t×nh tr¹ng thu kh«ng ®ñ chi, béi chi vÉn tiÕp tôc, tuy vÒ møc ®é cã gi¶m ®i Ýt nhiÒu. Tõ n¨m 1988 trë ®i t×nh tr¹ng béi chi cã xu h­íng gi¶m xuèng, nguån kinh phÝ chi tr¶ tõ Ng©n s¸ch Nhµ n­íc ®· gi¶m nh­ng vÉn ë møc cao, thu BHXH ®· chiÕm tû lÖ cao h¬n so víi chi nh­ng vÉn cßn ë møc thÊp. ViÖc ®Ó hai c¬ quan qu¶n lý BHXH lµm ph©n t¸n ho¹t ®éng BHXH, h¹n chÕ trong viÖc phèi hîp c¸c biÖn ph¸p cÇn thiÕt trong thu, chi BHXH.

3. Nh÷ng tån t¹i, nguyªn nh©n ¶nh h­ëng tíi c«ng t¸c thu - chi BHXH trong giai ®o¹n tr­íc n¨m 1995.

- Chóng ta võa tho¸t khái cuéc chiÕn tranh l©u dµi, ®Êt n­íc ®· gÇn nh­ kiÖt quÖ v× chiÕn tranh; toµn §¶ng, toµn d©n ®· dèc hÕt søc lùc ®Ó ®i tíi th¾ng lîi cuèi cïng. Bªn c¹nh ®ã, hËu qu¶ ®Ó l¹i cÇn kh¾c phôc lµ rÊt lín, kh«ng ph¶i táng mét thêi gian ng¾n mµ cã thÎ gi¶i quyÕt triÖt ®Ó tÊt c¶ mäi tæn thÊt cña cuéc chiÕn tranh. Trong khi ®ã, chóng ta l¹i ph¶i chÞu sù cÊm vËn bÊt c«ng tõ phÝa Mü vµ c¸c thÕ lùc thï ®Þch, quan hÖ ngo¹i giao còng nh­ quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i bÞ bã hÑp, chñ yÕu víi khèi c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa, do ®ã chóng ta kh«ng thÓ cã ®­îc sù gióp ®ì cña toµn thÓ céng ®ång thÕ giíi mµ chØ bã hÑp trong mét sè quèc gia thuéc khèi x· héi chñ nghÜa. V× vËy, chóng ta kh«ng cã ®iÒu kiÖn tèt ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, ¶nh h­ëng rÊt lín tíi viÖc ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc nãi chung vµ sù nghiÖp BHXH nãi riªng.

- §ång thêi, m« h×nh vµ c¬ chÕ qu¶n lý cña chóng ta kh«ng phï hîp, do ®ã ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi ho¹t ®éng kinh tÕ - x· héi nãi chung vµ ho¹t ®éng BHXH nãi riªng. Sau mét thêi gian dµi qu¶n lý nÒn kinh tÕ theo c¬ chÕ quan liªu bao cÊp, tr× trÖ lµ "c¨n bÖnh" kh«ng chØ trong lÜnh vùc BHXH mµ cßn diÔn ra trong qu¶n lý hµnh chÝnh, kinh tÕ, t­ t­ëng lµ sù û l¹i, tr«ng chê vµo Nhµ n­íc, thiÕu ý thøc tù gi¸c trong c¸c ho¹t ®éng nãi chung.

- ViÖc mÊt c©n ®èi thu - chi BHXH ë nh÷ng n¨m 70 vµ 80 còng mét phÇn do Nhµ n­íc thùc hiÖn qu¸ tr×nh tinh gi¶m biªn chÕ, gi¶m ®é tuæi nghØ h÷u, sè ®èi t­îng nghØ mÊt søc lao ®éng kh¸ lín nªn sè chi ngµy cµng gia t¨ng, trong khi ®ã sè thu l¹i theo chiÒu h­íng gi¶m dÇn.

- ChÝnh s¸ch BHXH ®­îc x©y dùng vµ ¸p dông thiÕu ®ång bé, ch­a phï hîp víi hoµn c¶nh cô thÓ. V× vËy, c¸c v¨n b¶n, chÕ ®é BHXH m¾c ph¶i nh÷ng sai sãt cøng nh¾c vµ nhiÒu kÏ hë trong thêi gian nµy. ViÖc vËn dông nh÷ng v¨n b¶n ®Ó ®iÒu chØnh, ¸p dông cho tõng ng­êi nhiÒu khi cßn phô thuéc vµo ý chÝ chñ quan cña nh÷ng ng­êi trùc tiÕp thi hµnh, ®iÒu nµy g©y ra kh«ng Ýt nh÷ng phøc t¹p, khã kh¨n trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch BHXH nãi chung vµ ho¹t ®éng thu, chi BHXH nãi riªng; ®iÓn h×nh cã nh÷ng c¸n bé kÐm n¨ng lùc, mÊt phÈm chÊt ®· lîi dông g©y thiÖt h¹i tíi lîi Ých cña ng­êi lao ®éng, uy tÝn cña ngµnh BHXH, thiÖt h¹i vÒ vËt chÊt cho quü BHXH, Ng©n s¸ch Nhµ n­íc

Nguyªn nh©n chñ yÕu cña t×nh tr¹ng trªn lµ do n¨ng lùc, tr×nh ®é qu¶n  lý vµ x©y dùng hÖ thèng v¨n b¶n, ph¸p luËt cßn cã nhiÒu bÊt cËp, kh«ng theo kÞp víi diÔn biÕn cña thùc tÕ c«ng t¸c BHXH ®Æt ra, v× vËy khi n¶y sinh mét vÊn ®Ò v­íng m¾c th× c¸ch thøc ®iÒu chØnh, bæ sung c¸c v¨n b¶n  l¹i hÕt søc thiÕu kho häc, ch¾p v¸ vµ kh«ng ®ång bé,t¹o ra nh÷ng kÏ hë trong luËt ph¸p ®Ó nh÷ng ng­êi thùc hiÖn cã thÓ l¸ch luËt.

- Thêi kú tr­íc n¨m 1993, chÝnh s¸ch BHXH ®­îc x©y dùng ®an xen víi nhiÒu chÝnh s¸ch x· héi  kh¸c nh­ chÝnh s¸ch ­u ®·i néi dung vµ b¶n chÊt d©n sè - kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh,... ®·  lµm thay ®æi néi dung vµ b¶n chÊt cña chÝnh s¸ch BHXH. §iÓn h×nh nh­ chÕ ®é h­u trÝ, mÊt søc lao ®éng cßn cã nhiÒu bÊt hîp lý, do ®ã trong tê tr×nh Thñ t­íng ChÝnh phñ sè 01/L§TBXH - BHXH vÒ viÖc c¶i c¸ch chÕ ®é chÝnh s¸ch BHXH ®· cã ®o¹n viÕt “ChÕ ®é h­u trÝ - mÊt søc lao ®éng cã nhiÒu bÊt hîp lý: quy ®æi sè n¨m lµm viÖc theo hÖ sè mét n¨m b»ng 14,16,18 th¸ng quy ®æi lµ kh«ng ®óng, nhiÒu ng­êi tuæi lµm viÖc nhiÒu h¬n tuæi ®êi, lµm t¨ng sè ng­êi nghØ h­u tr­íc tuæi. ViÖc gi¶m tuæi, gi¶m sè n¨m c«ng t¸c ®Ó h­ëng h­u trÝ ®· dÉn ®Õn ®é dµi b×nh qu©n nghØ h­u nhiÒu h¬n ®é dµi thêi gian lµm viÖc. Trong 950 ngµn ng­êi vÒ h­u hiÖn nay cã 80% ch­a hÕt tuæi lao ®éng, 10% d­íi 45 tuæi, thËm chÝ cã nhiÒu ng­êi vÒ  l­u ë ®é tuæi 37,38. Trong 359 ngµn ng­êi nghØ mÊt søc lao ®éng th× d­íi 10% lµ thùc sù èm ®au, mÊt søc”.

Nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy lµ do khi thiÕt kÕ chÝnh s¸ch ®· kh«ng c¨n cø vµo nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n cña ho¹t ®éng BHXH, ®ã lµ ng­êi  ®­îc h­ëng c¸c chÕ ®é BHXH ph¶i ®¸p øng ®­îc nh÷ng ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian tham gia BHXH, møc ®ãng gãp, t×nh tr¹ng suy gi¶m søc khoÎ thùc tÕ, tuæi ®êi... MÆt kh¸c, trong khi thùc hiÖn vÉn cßn mang nÆng t­ t­ëng bao cÊp, Ng©n s¸ch Nhµ n­íc chÞu tÊt c¶, ng­êi lao ®éng kh«ng ph¶i ®ãng gãp BHXH, ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp do Ng©n s¸ch Nhµ n­íc bao cÊp, thËm chÝ doanh nghiÖp còng do Nhµ n­íc bao cÊp. Do ®ã, thùc chÊt mäi chÝnh s¸ch x· héi (trong ®ã cã BHXH) còng ®Òu cã Nhµ n­íc bao cÊp.

- Nguån thu cña quü BHXH do ng­êi sö dông lao ®éng ®ãng gãp (tõ n¨m 1961 lµ 4,7% tæng quü l­¬ng, ®Õn n¨m 1998 n©ng lªn 15% tæng quü lwong nh­ng l¹i sö dông 2% ®Ó trî cÊp khã kh¨n cho ng­êi lao ®éng. Ng­êi ®éc lËp thuéc Ng©n s¸ch Nhµ n­íc vµ kh«ng cã kÕt d­. Qua ®ã cho thÊy sù bao cÊp toµn diÖn cña Nhµ n­íc ®èi víi ho¹t ®éng BHXH trong thêi kú nµy.

Bé lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi, Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam chÞu tr¸ch nhiÖm tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c thu BHXH, nh­ng l¹i gioa kho¸n thu cho c¸c ngµnh Tµi chÝnh, thuÕ, kho b¹c, Ng©n hµng. MÆt kh¸c, sù tù gi¸c nép BHXH cña c¸c ®¬n vÞ sö dông lao ®éng kh«ng cao. Do ®ã, kÕt qu¶ thu BHXH do hai ngµnh thùc hiÖn ®¹t thÊp, nhÊt lµ ®èi víi ngµnh lao ®éng- Th­¬ng binh vµ X· héi.

- Trong c¬ cÊu chi BHXH do Tæng Liªn ®oµn lao ®éng ViÖt Nam qu¶n lsy cã mét sè ®iÓm ch­a hîp lý: kho¶n chi phÝ qu¶n lý vµ chi cho sù nghiÖp BHXH chiÕm tû lÖ qu¸ cao trong tæng chi. TÝnh tõ n¨m 1962 ®Õn th¸ng 9/1995, tæng chi BHXH cho ba chÕ ®é (èm, ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp) do Tæng Liªn ®oµn lao ®éng ViÖt Nam qu¶n lý 3942, tû ®ång (chiÕm tíi 37,63% tæng sè chi) cßn chi cho qu¶n lý vµ sù nghiÖp BHXH lµ 653, 3 tû ®ång (chiÕm tíi 62,37% tæng chi), ®Æc biÖt lµ tèc ®é chi cho viÖc ®Çu t­ x©y dùng c¬ së vËt chÊt, chi nghØ ng¬i an d­ìng cho c¸c c¸n bé, c«ng nh©n t¨ng ®ét biÕn trong c¸c n¨m 1991 ®Õn th¸ng 9/1995.

- Theo b¸o c¸o cña Thanh tra Nhµ n­íc vÒ viÖc lµm thñ tôc xÐt duyÖt vµ cÊp sæ BHXH n¨m 1993 - 1994, ngµnh Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi ®· gi¶i quyÕt cho 263.271 ng­êi; ®· tiÕn hµnh kiÓm tra 46.745 hå s¬ th× ®· cã 9.655 hå s¬ gi¶i quyÕt sai chÕ ®é quy ®Þnh (chiÕm 20,65% so víi sè hå s¬ ®· kiÓm tra0, trong ®ã: 120 hå s¬ gi¶, (chiÕm 0,26% hå s¬ kiÓm traK), khai t¨ng n¨m c«ng t¸c, khai t¨ng tuæi ®êi, khai sai ngµnh nghÒ lµ 8.905 hå s¬ (chiÕm 19,05% hå s¬ kiÓm tra...) §©y qu¶ thùc lµ nh÷ng con sè ®¸ng b¸o ®éng cho viÖc thùc hiÖn BHXH ë ViÖt Nam, t×nh tr¹ng l¹m dông BHXH ®· diÔn ra vµ dÇn trë thµnh mét c¨n bÖnh khã ch÷a.

III. Thùc tr¹ng qu¶n lý thu p chi BHXH ë ViÖt Nam tõ n¨m 1995 tíi nay.

1. §Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ yªu cÇu ®æi míi ho¹t ®éng BHXH.

Tæng kÕt viÖc thùc hiÖn ®­êng lèi ®æi míi toµn diÖn do §¹i héi §¶ng lÇn thø VII (6/1991) ®· x¸c ®Þnh nh÷ng ®Þnh h­íng lín trong chÝnh s¸ch kinh tÕ, trong ®ã ®· nªu râ:

- ThiÕt lËp tõng b­íc quan hÖ s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa tõ thÊp ®Õn cao víi sù ®a d¹ng vÒ h×nh thøc së h­ò. Ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc. Kinh tÕ quèc doanh vµ kinh tÕ tËp thÓ cµng trë thµnh nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. ChÝnh ®Þnh h­íng nµy ®· më ra sù ph¸t triÓn cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, khuyÕn khÝch mäi thµnh phÇn kinh tÕ ho¹t ®éng trong nÒn kinh tÕ.

- TiÕp tôc xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu, bao cÊp, chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc b»ng ph¸p luËt, kÕ ho¹ch, chÝnh s¸ch vµ c¸c c«ng cô kh¸c. Mäi ng­êi ®­îc tù do kinh doanh theo ph¸p luËt, ®­îc b¶o vÖ quyÒn së h÷u vµ thu nhËp hîp ph¸p. ViÖc c«ng nhËn c¸c quyÒn trªn ®· më ra cho mäi thµnh phÇn kinh tÕ mét h­íng ph¸t triÓn míi, tr­íc ®©y nÒn s¶n xuÊt x· héi chñ yÕu chØ ®­îc tËp trung cho thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh, hîp t¸c x· nªn phÇn lín c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c kh«ng cã nhiÒu c¬ héi ®Ó cã thÓ ph¸t triÓn. Trong khi thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ®Çy tiÒm n¨ng ph¸t triÓn nh­ng bÞ k×m h·m bëi c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kh«ng phï hîp. ChÝnh viÖc c«ng nhËn quyÒn tù do kinh doanh theo ph¸p luËt, ®­îc b¶o vÖ quyÒn së h÷u vµ thu nhËp hîp ph¸p ®· më ra cho mäi thµnh phÇn kinh tÕ nh÷ng c¬ héi ph¸t triÓn míi, thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, huy ®éng ®­îc søc m¹nh ph¸t triÓn tæng hîp cña toµn d©n, cña mäi ®¬n vÞ kinh tÕ trong nÒn kinh tÕ.

- §èi víi c¬ chÕ qu¶n lý c¸c quü thuéc Ng©n s¸ch Nhµ n­íc, Ng©n s¸ch Nhµ n­íc chØ tiÕp tôc bao cÊp cho nh÷ng quü cã ý nghÜa sèng cßn víi ho¹t ®éng b×nh th­êng cña ®Êt n­ãc, gi¶m dÇn sù trî cÊp tõ Nhµ n­íc cho c¸c quü, buéc c¸c quü kh¸c ph¶i t¸ch ra ®éc lËp thùc hiÖn theo chÕ ®é c©n b»ng thu chi, Nhµ n­íc chØ hç trî khi thùc sù c¸c quü nµy gÆp ph¶i khã kh¨n. Quü BHXH lµ mét trong nh÷ng quü thuéc lo¹i nµy, do ®ã trong giai ®o¹n míi, quü BHXH lµ mét trong nh÷ng quü thuéc lo¹i nµy, do ®ã trong giai ®o¹n míi, quü BHXH sÏ ph¶i t×m ra c¸ch ho¹t ®éng míi sao cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ, tuy nhiªn, kh«ng ph¶i Nhµ n­íc kho¸n tr¾ng mµ cÇn ph¶i hç trî quü BHXH nh»m thùc hiÖn tèt nh÷ng chÝnh s¸ch x· héi, gãp phÇn æn ®Þnh x· héi. Bªn c¹nh ®ã, quü BHXH ph¶i qu¸n triÖt nguyªn t¾c c©n b»ng thu chi ®Ó gi¶m ®i g¸nh nÆng cho ng©n s¸ch Nhµ n­íc, Ng©n s¸ch Nhµ n­íc chØ hç trî khi quü thùc sù gÆp khã kh¨n, Nhµ n­íc hç trî còng nh»m ®Ó ho¹t ®éng BHXH ®­îc diÔn ra b×nh th­êng, tr¸nh nh÷ng x¸o ®éng lín trong x· héi.

Tõ nh÷ng ®æi míi rÊt c¬ b¶n trong chÝnh s¸ch kinh tÕ, c¸c chÝnh s¸ch x· héi, trong ®ã cã chÝnh s¸ch BHXH còng ph¶i ®æi míi cho phï hîp víi t×nh h×nh kinh tÕ – x· héi cña ®Êt n­íc, theo kÞp víi sù ®æi míi nhanh chãng vµ m¹nh mÏ cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng.

NghÞ ®Þnh sè 12/CP ngµy 26/1/1995 vµ NghÞ ®Þnh sè 19/CP ngµy 16/2/1995 cña ChÝnh phñ thµnh lËp BHXH ViÖt Nam vµ ban hµnh §iÒu lÖ BHXH lµ mét b­íc ®æi míi quan träng trong tæ chøc vµ chÝnh s¸ch BHXH, thèng nhÊt tæ chøc qu¶n lý BHXH vµo mét mèi, më réng c¸c ®èi t­îng ¸p dông c¸c chÕ ®é BHXH, quü BHXH thùc hiÖn h¹ch to¸n ®éc lËp víi Ng©n s¸ch Nhµ n­íc, theo chÕ ®é tµi chÝnh cña Nhµ n­íc vµ ®­îc Nhµ n­íc b¶o hé…

2. Thùc tr¹ng qu¶n lý thu BHXH.

2.1. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc

Theo NghÞ ®Þnh 12/CP ngµy 26/01/1995 quy ®Þnh, quü BHXH ®­îc qu¶n lý thèng nhÊt theo chÕ ®é tµi chÝnh cña Nhµ n­íc, h¹ch to¸n ®éc lËp vµ ®­îc Nhµ n­íc b¶o hé, quü BHXH ®­îc thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p ®Ó b¶o tån gi¸ trÞ vµ t¨ng tr­ëng nguån quü theo c¸c quy ®Þnh cô thÓ cña chÝnh phñ.

Quü BHXH ®­îc h×nh thµnh tõ c¸c nguån thu sau:

-          Ng­êi lao ®éng ®ãng gãp 5% tiÒn l­¬ng th¸ng

-          Ng­êi sö dông lao ®éng ®ãng gãp 15% tæng quü l­¬ng th¸ng cña nh÷ng ng­êi lao ®éng tham gia BHXH.

-          PhÇn Ng©n s¸ch Nhµ n­íc cÊp bï ®Ó thùc hiÖn c¸c chÕ ®é BHXH.

-          C¸c nguån thu kh¸c: thu l·i ®Çu t­, thu tiÒn ®ãng gãp tõ thiÖn, thu tõ c¸c nguån viÖn trî cña tæ chøc, thu tõ viÖc nép ph¹t cña c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c kho¶n thu kh¸c.

C¬ chÕ h×nh thµnh quü BHXH nh­ trªn ®· lµm râ mèi quan hÖ gi÷a ba bªn trong BHXH, nghÜa vô cña c¸c bªn tham gia BHXH, ®ång thêi víi c¬ chÕ h×nh thµnh quü nh­ trªn còng ®µ lµm râ ®­îc c¸c kho¶n cÇn ph¶i thu cña quü BHXH, tõng b­íc c©n ®èi ®­îc thu – chi quü BHXH.

VÒ c«ng t¸c thu BHXH ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh, lÇn ®Çu tiªn ho¹t ®éng BHXH ®· ®­îc giao kÕ ho¹ch thu BHXH cã c¨n cø hîp lý nªn c¸c c¬ quan BHXH c¸c cÊp cã c¬ së ®Ó tæ chøc thùc hiÖn kÕ ho¹ch ®­îc giao, kÕ ho¹ch thu BHXH ®· trë thµnh mét chØ tiªu ph¸p lÖnh ®èi víi c¸c c¬ quan BHXH c¸c cÊp. Tõ sau n¨m 1995, sè thu BHXH kh«ng ngõng t¨ng lªn qua tõng n¨m, ®­îc thÓ hiÖn qua b¶ng sau:

B¶ng 1: T×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch thuBHXH

(tõ n¨m 1996 ®Õn n¨m 200)

 

N¨m

Sè ng­êi tham gia (1000 ng­êi)

KÕ ho¹ch thu (tû ®ång)

Thùc hiÖn kÕ ho¹ch (tû ®ång)

Tû lÖ hoµn thµnh kÕ ho¹ch (%)

1996

2.821,4

1700

2.569,7

151,15

1997

3.126,4

2768

3.514,2

126,96

1998

3.228,1

3540

3.875,9

109,48

1999

3.744,1

3676

4.186,1

113,88

2000

3.812,7

5185

5.198,2

100,25

 

Qua c¸c sè liÖu cña b¶ng 1 cho thÊy, sè ng­êi tham gia BHXH t¨ng dÇn qua c¸c n¨m, cô thÓ: n¨m 1996 lµ 2.821,4 ngh×n ng­êi, n¨m 2000 t¨ng lªn 3.821,7 ngh×n ng­êi, nh­ vËy sè t¨ng tuyÖt ®èi cña n¨m 2000 so víi n¨m 1996 lµ 991,3 ngh×n ng­êi. Tû lÖ hoµn thµnh kÕ ho¹ch cña n¨m 1996 ®· v­ît tréi kho¶ng 51,15%, n¨m 1997 lµ 26,96%... ®· cho thÊy viÖc thùc hiÖn thu BHXH thùc tÕ so víi kÕ ho¹ch ®· ®Æt ra lµ v­ît xa so víi chØ tiªu. Sè thu BHXH trong c¸c n¨m t¨ng vµ ®Òu v­ît chØ tiªu ®Æt ra ®· cã t¸c ®éng rÊt lín tíi viÖc c©n ®èi quü BHXH vµ t¹o c¸c thuËn lîi trong c¸c nghiÖp vô kh¸c cña c¸c c¬ quan BHXH.

Trong c«ng t¸c thu, ngoµi nh÷ng kÕt qu¶ ®· ®¹t ®­îc qua c«ng t¸c thu vµ qu¶n lý thu th× mét kÕt qu¶ rÊt ®¸ng quan t©m, ®ã lµ sù tr­ëng thµnh nhanh chãng cña ®éi ngò c¸n bé lËp kÕ ho¹ch thu, qu¶n lý thu vµ c¸c c«ng t¸c nghiÖp vô vÒ thu BHXH. Víi sù ®æi míi cña chÝnh s¸ch kinh tÕ mµ §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· lùa chän, tr¸ch nhiÖm vÒ ho¹t ®éng BHXH ®­îc ®Æt lªn c¸c c¬ quan BHXH c¸c cÊp, c¸c ngµnh, ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch thu, qu¶n lý thu ®· tr­ëng thµnh nhanh chãng vµ ®¸p øng ®­îc t×nh h×nh míi. Bªn c¹nh ®ã, c«ng t¸c thu BHXH còng ®· ®¹t ®­îc mét sè thµnh tùu nhÊt ®Þnh trong viÖc phèi kÕt hîp víi c¸c cÊp, c¸c ngµnh ®Ó thùc hiÖn tèt nguyªn t¾c thu ®óng, thu ®ñ, thu kÞp thêi, tõ ®ã ®· gãp phÇn ®¶m b¶o ®­îc quyÒn lîi cña nh÷ng ng­êi lao ®éng thuéc diÖn ph¶i tham gia BHXH, lµm t¨ng thªm ý thøc tr¸ch nhiÖm cña ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng trong nghÜa vô thùc hiÖn BHXH.

Th«ng qua c«ng t¸c thu, qu¶n lý thu vµ cÊp sæ BHXH, ngµnh BHXH ®· kÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng tr­êng hîp ng­êi sö dông lao ®éng b»ng c¸ch nµy hoÆc c¸ch kh¸c ®· lµm tæn h¹i tíi quyÒn lîi cña ng­êi lao ®éng (nh­ nhiÒu tr­êng hîp ®· khia gi¶m sè lao ®éng, ký hîp ®ång lao ®éng ng¾n h¹n liªn tôc, khai gi¶m quü l­¬ng cña c¸c ®¬n vÞ sö dông lao ®éng… ®Ó gian lËn trong viÖc tham gia BHXH), do ®ã ®· t¹o ®­îc niÒm tin cho nh÷ng ng­êi lao ®éng tham gia BHXH, gãp phÇn t¹o ra mét sè l­îng tiÒn thu BHXH ph¶i truy thu cña c¸c ®¬n vÞ sö dông lao ®éng cßn nî ®äng, gãp phÇn thùc hiÖn tèt nguyªn t¾c thu BHXH.

C«ng t¸c thu BHXH còng ®· t¹o ra sù quan t©m cña nh÷ng ng­êi tham gia BHXH th«ng qua viÖc sè l­îng ng­êi lao ®éng tham gia BHXH t¨ng dÇn qua c¸c n¨m. C«ng t¸c thu BHXH ®· ph¸t huy ®­îc tÇm quan träng cña nã trong c«ng t¸c BHXH, t×nh h×nh thu BHXH qua c¸c n¨m nh­ sau:

B¶ng 2: Tæng hîp sè lao ®éng tham gia BHXH vµ sè thu BHXH

(tõ n¨m 1995 ®Õn n¨m 2000)

Thø tù

N¨m

Sè ®èi t­îng (ng­êi)

Sè tiÒn (triÖu ®ång)

Ghi chó

1

19952

2.275.998

788.468

Sè tiÒn 6 th¸ng cuèi n¨m

2

1996

2.821.444

2.569.733

 

3

1997

3.162.352

3.514.226

 

4

1998

3.392.224

3.875.956

 

5

1999

3.559.397

4.186.054

 

6

2000

3.842.727

5.198.221

 

Tæng céng

 

20.132.676

 

 

Tõ n¨m 1995 ®Õn n¨m 2000, sè l­îng lao ®éng tham gia BHXH ngµy cµng t¨ng dÇn vÒ sè tuyÖt ®èi lµ 1.566.729 ng­êi, sè tiÒn thu BHXH còng t¨ng dÇn qua c¸c n¨m thÓ hiÖn sùtham gia ngµy cµng ®«ng ®¶o cña ng­êi lao ®éng vµo BHXH, ®©y lµ sù ph¶n ¸nh rÊt râ tiÒm n¨ng vÒ BHXH ë ViÖt Nam vµ kÕt qu¶ b­íc ®Çu c¬ quan BHXH thùc hiÖn c«ng t¸c qu¶n lý thèng nhÊt sù nghiÖp BHXH.

ViÖc thu BHXH v­ît kÕ ho¹ch t¹o ra sù tÝch luü nguån quü BHXH, bªn c¹nh ®ã c¬ cÊu thu BHXH cña c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp còng ®· cã nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh ph¶n ¸nh ®­îc sù ho¹t ®éng s©u réng cña BHXH g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. Cô thÓ c¬ cÊu thu BHXH cña c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp nh­ b¶ng sau:

B¶ng 3: C¬ cÊu thu BHXH cña c¸c doanh nghiÖp

(tõ n¨m 1998 ®Õn n¨m 2000)

ChØ tiªu

1998

1999

2000

Sè thu

So víi tæng thu (%)

Sè thu

So víi tæng thu (%)

Sè thu

So víi tæng thu (%)

DNNN

1299,50

33,52

1494,3

35,67

1464,3

1

 

DOWNLOAD TÀI LIỆU
Bấm nút LIKE +1 để cảm ơn
  
     
SAU ĐÓ BẤM
Download miễn phí

HỎI ĐÁP LIÊN QUAN

Tài liệu tương tự

Nội quy


website trong giai đoạn phát triển và hoạt động thử nghiệm, tài liệu đăng tải được sưu tầm trên internet tu cac website nhu tailieu.vn, 123doc...nham muc dich chia se kien thuc hoc tap, nếu tai lieu nao thuộc bản quyền hoặc phi phạm pháp luật chúng tôi sẽ gở bỏ theo yêu cầu Tài liệu học tập miễn phí